Blog II: (V)echtscheidingen

De overheid moet zogeheten vechtscheidingen (scheidingen waarbij ouders elkaar tijdens en na de scheiding bestrijden voor de rechter) waar mogelijk in goede banen leiden en kinderen bij vechtscheidingen zo nodig in bescherming nemen. Rechtspraak, gemeentes en andere betrokken organisaties voeren nu al binnen de grenzen van hun mogelijkheden verbeteringen door. Op 15 maart 2017 gaan de stembussen open voor een nieuwe samenstelling van de Tweede Kamer. Wat staat het nieuwe kabinet vervolgens te doen om dit grote maatschappelijke vraagstuk aan te pakken? In 2015 alleen al ging het om ongeveer 3.400 tot 5.100 vechtscheidingen. De tijd dringt om een plan van aanpak gereed te maken voor het nieuwe kabinet

Vechtscheidingen zijn tegenwoordig  – helaas – een ‘hot topic’. Liefde van eens is in een echtscheidingsprocedure omgeslagen tot felle haat tussen ex-echtgenoten, waarbij de gevoelens voor hun gezamenlijke kind(eren) uit het oog wordt verloren, en het belang van de kinderen niet meer voorop staat.

Dit veroorzaakt veel (verborgen) leed bij kinderen wiens ouders niet meer in staat zijn gezamenlijk tot goede oplossingen te komen en daardoor hun problemen in een scheidingsprocedure uitvechten. Vechtscheidingen gaan in sommige gevallen zo ver dat er tot aan de Raad voor de Kinderbescherming ingegrepen moet worden. Bureau Jeugdzorg Noord-Brabant stelde onlangs in een uitzending van Argos dat ook zij het aantal gevallen gerelateerd aan vechtscheidingen ziet toenemen. Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft zelfs gemeend een heuse ‘Divorce Challenge’ in het leven te moeten roepen, waarbij burgers en deskundigen zijn uitgenodigd om ideeën aan te dragen om het aantal vechtscheidingen en de nadelige gevolgen ervan voor kinderen te verminderen.

Ook de Raad voor de rechtspraak maakt zich ernstige zorgen over het toenemend aantal vechtscheidingen. Deze zorg heeft rechtbanken en gerechtshoven doen besluiten de afgelopen tijd op proef nieuwe werkwijzen uit te proberen – waarvan een aantal momenteel wetenschappelijk geëvalueerd worden. De Raad voor de rechtspraak wil pilots die zich in de praktijk reeds bewezen hebben in 2017 invoeren.

Eén van de bewezen pilots van de rechtbank Noord-Nederland is de zogenaamde ‘regierechter’, waarbij gewerkt wordt met één rechter per scheiding om een vechtscheiding te voorkomen. De regierechter behandelt alle conflicten rondom één scheiding. Hierbij kan gedacht worden aan het gezag over de kinderen, de verdeling van de zorg van de kinderen, alimentatie en de boedelscheiding. Het is de taak van deze regierechter om zoveel mogelijk informatie te verzamelen om een goed beeld krijgen van wat er allemaal speelt binnen een gezin om zo te bekijken wat er nodig is om conflicten binnen de perken te houden.

De regierechter is een antwoord op de situatie waarbij tegenwoordig drie of vier rechters betrokken kunnen zijn bij één (v)echtscheiding, doordat conflicten over bijvoorbeeld de zorg voor de kinderen of alimentatie juridisch gezien worden als separate geschillen en zodoende apart behandeld worden door verschillende rechters. De Raad voor de rechtspraak meent dan ook dat één regierechter op het gehele dossier als grote voordeel heeft dat deze de zaak integraal zal benaderen en de belangen van het kind(eren) beter in de gaten kan houden.

De politiek staat niet onwelwillend tegenover dit soort landelijke pilots en moedigt eveneens op gemeentelijk niveau innovatieve oplossingen aan. Gemeentes staan dan ook niet stil; zo faciliteert de gemeente Den Haag ouders en kinderen met gratis aanbod van professionals ter ondersteuning van een scheiding.

Wat zeggen diverse politieke partijen over vechtscheidingen en mogelijke invoering van pilots? In hun vuistdikke verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017 leggen partijen immers de basis voor het toekomstige regeerakkoord en het nieuwe kabinetsbeleid. Welke rode draad valt nu al uit enkele programma’s te destilleren met betrekking tot vechtscheidingen?

Bij D66 staat zeer beknopt met zoveel woorden dat voor zover mogelijk voorkomen dient te worden dat het kind de dupe wordt van een scheiding van de ouders en moedigt daarom aan dat de belangen van het kind zo goed mogelijk worden behartigd met preventieve maatregelen. Voorbeelden worden niet aangedragen.

Het CDA staat volgens haar verkiezingsprogramma positief tegenover diverse pilots, waaronder de regierechter. Het CDA stelt dat bij een dreigende vechtscheiding direct een regierechter moet worden aangesteld, die het overzicht houdt en jarenlang juridisch getouwtrek probeert te voorkomen.

De VVD spreekt zich ook over dit onderwerp uit in haar programma. Deze partij wenst dat één rechter voor een gezin wordt aangesteld voor de hele echtscheidingsprocedure. De PvdA wil het familierecht aanpassen om het rechtvaardiger te maken en beter te laten aansluiten bij deze tijd.

De rode draad is dat er op politiek vlak duidelijk kansen liggen voor invoering van de pilots. Indien niet reeds in de periode dat de verkiezingsprogramma’s geschreven werden is gesproken met de verschillende programmacommissies van de politieke partijen, dienen de stakeholders binnen de Rechtspraak, waaronder diverse brancheorganisaties en rechters en advocaten, nu in ieder geval extra proactief te zijn: laat u als actief belanghebbende in deze sector zien en horen!

Gezamenlijk dient een strategie ontwikkeld te worden die de wensen omtrent de financiële dekking en de invoering van pilots op landelijk niveau weet te realiseren bij de aankomende kabinetsformatie; politiek en bestuur zijn op dit zeer gevoelige terrein nog steeds te beïnvloeden met het aandragen van de juiste argumenten.

Denis Naudin ten Cate

 

Denis Naudin ten Cate
December 2016

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Schinkelshoek & Verhoog
  • Smidswater 27
  • 2514 BW Den Haag
  • (070) 820 91 00